De terugreis – Turks Koerdistan (1)

Het lijkt pas gisteren dat we Iran achter ons lieten, klaar om Turkije te doorkruisen. We beginnen aan een lange weg, meer dan 4500 km over land van de Iraanse grens tot thuis. Niet voor de efficiëntie, zelfs niet voor het geld. Maar uit bekommernis om ons mentale welzijn. Het warme Iraanse welkom inruilen voor Belgische regengezichten is een beproeving. Er is zorg bij vereist. Die afstand in je gewrichten helpt tegen de onthechting, het houdt je gegrond.

Syriëstrijders
Onderweg naar het westen doet onze bus Gaziantep aan, een notoire halte op de route naar Syrië. Heel normaal lijkt het daar, het leven dat aan het busstation door elkaar krioelt. Kinderen met strandgerei, een sherbetverkoper die een dienblad vol bekertjes limonade op zijn schouder draagt. Bijna te normaal, terwijl we uitkijken naar de Syriëstrijders. Hoe zouden die eruitzien? Maar er is weinig tijd voor verkenning tijdens een rit van 21 uur. De bus heeft nog heel wat kilometers te slikken.

‘Een rit van 21 uur’. Dat schrijf ik met de nonchalance van iemand die zoiets reeds achter de rug heeft. ‘Hoe lang heb jij al op een bus gezeten? Pff, ik eens 21 uur.’ Ja ik zou met trots opscheppen over deze uitbreiding van mijn reispalmares. Ware het niet zo’n anticlimax. Het meest opwindende dat ons kan overkomen is een spelletje pictionary. Oh ja, en een platte band, die wordt gerepareerd aan een onooglijk hol dat zich ‘garaj’ noemt. Vijf uur ’s ochtends, zonsopgang en een getimmer van jewelste om die velgen er af te krijgen. Een domme hond kijkt nieuwsgierig toe en blaft af en toe eens fanatiek in de verte. Bus gestut, velg eraf, band gelijmd, heel de boel er terug op. Duidelijk bandwerk (pun intended), maar wel fascinerend.
Het paradijselijke meer Van
Het paradijselijke meer Van
Meer dan de busreis
Nee, gelukkig bestaat onze ervaring in Turkije uit meer dan die busreis alleen. Wat het meeste bijblijft zijn onze eerdere haltes in Koerdistan. Prachtig Koerdistan, paradijselijk als zijn meer Van en majestueus als zijn bergen. Die laatsten staan symbool voor de onverwoestbare Koerdische trots en de verzetsstrijd. Iemand ‘gaat naar de bergen’ om zich aan te sluiten bij PKK. Het is een ticket enkele reis waarmee deze jongeren zich aan het idealisme wijden. De Turkse overheid is onverbiddelijk voor paria’s.

Wie is hier nu de terrorist?
Of niet zij de terroristen zijn, in plaats van de PKK, vraag je je af. Jarenlang werden de Turkse Koerden ‘Bergturken’ genoemd, alsof ze niet bestonden. Alles wat Koerdisch was, werd verboden: het gebruik van de taal, het vieren van volkseigen feesten etc. De laatste jaren ging het beter, en kwam het zelfs tot een staakt-het-vuren in 2013. Hoewel journalisten of muzikanten die te luid pleiten voor een onafhankelijk Koerdistan, nog steeds het risico lopen te ‘verdwijnen’. Maar kortgeleden werd het hele vredesproces weer opgeblazen. Letterlijk. Turkije liet al lang na om zijn grensregio afdoende te beschermen tegen IS, wat vooral de Koerden treft. De aanval op Suruç, waar 32 jonge socialisten stierven bij een zelfmoordaanslag van de terreurgroepering, is een indirect maar tragisch gevolg. En nu Erdogan eindelijk besluit actie te ondernemen, bombardeert hij ook maar meteen de militaire eenheden van PKK, terwijl die net een zwaargewicht zijn in de strijd tegen IS.

Raka
Het nieuws dat binnensijpelt over Koerdistan is mismoedigend. Je bent er geweest, je kent er mensen. Dan komt het plots wel heel dichtbij. Een van onze Koerdische vrienden verloor een goede vriend van hem in Suruç. Als zoiets hier gebeurde was een van ons er misschien bij geweest. Zo’n hartelijk en bevlogen volk als de Koerden verdient duizendmaal beter.
Wij prijzen ons gelukkig dat we hier onze thuisreis aanvangen. Het warme onthaal in Koerdistan maakt het afscheid van Iran draaglijk. Ook hier maken we lieve vrienden, en dat sneller dan we de naam van de hoofdstad kunnen uitspreken: in Diyarbakır, Amed voor de Koerden, nemen de couchsurfhostsons meteen op in hun clan. Rustig raka drinkend met wat kaas en vers fruit, worden wij mee aan de middernachtelijke tafel geschoven. We vergeten nog even de vermoeidheid die ons vergezelde op de reis hiernaartoe vanuit Van. Gesprekken vertakken zich tot de slaap ze toch doet verzanden.
Een straat in Amed
Een straat in Amed
Vluchtelingen
Een heerlijke brunch later trekken we met z’n tweeën het centrum in. Wat meteen opvalt zijn de vele bedelaars. Syrische vluchtelingen, waarvoor Turkije het nalaat de nodige hulp te bieden. In de plaats daarvan helpen de Koerdische gemeentes en hun inwoners waar ze kunnen. We ontmoeten iemand die vrijwilligerswerk doet met kinderen in de vluchtelingenkampen. Hun verhalen zijn zo schrijnend dat hij rustperiodes moet inlassen om ervan te bekomen. A. is Koerdisch acteur, wat op zich al bijzonder is, en nog bekend ook. Hem treffen is zo’n cadeautje van een go-with-the-flowdag.

Go-with-the-flow
We wijken af van de hoofdstraat met zijn geboekstaafde bezienswaardigheden, een achterafstraatje van de bazaar in. Daar nodigt een winkelier ons uit voor een babbel bij wat thee. Hijzelf vast. Een andere geeft ons geschenkjes bij onze aankopen, zomaar. En nog wat verder, want door een bazaar moet je dwalen, staan we stil bij een huis met een binnenplaats. Die zie je vaak in dit klimaat, lekker fris. Binnen in het gebouw, een cultureel centrum, repeteert een muziekgroep haar opzwepende ritmes en vrolijk gezang. Alleen de uitgelaten dansers missen we nog. Ah, wat schijnen die Koerden te kunnen dansen, dat weet Ebe, met veel heupgezwaai erbij. We beginnen een praatje met een zekere X. Wanneer die naar de kapper moet, stelt hij ons voor aan zijn vriend, en dat is A.

Cultureel centrum in Amed
Cultureel centrum in Amed
Advertenties

Een gedachte over “De terugreis – Turks Koerdistan (1)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s