Proefrecensie voor Cutting Edge

Ida – Pawel Pawlikowski

Pawel Pawlikowski heeft van film nooit zijn carrière willen maken. Zijn speelfilms zijn een nevenactiviteit waarin hij kristalliseert wat hem op dat moment bezighoudt. Achteraf kan hij er niet meer naar kijken. Maar daarmee zullen de meeste kijkers het zeker oneens zijn. Nadat zijn eerste drie prenten zeer lovend werden ontvangen door pers en publiek, mag ook Ida op veel bijval rekenen. De film getuigt dan ook van een adembenemende schoonheid. Geschoten in elegant zwart-wit, is elk beeld een fotografisch meesterwerk. De camera neemt een uitgekiende positie in en slaat van daaruit de personages gade.

Het verhaal concentreert zich op twee vrouwen in het Polen van de jaren 1960. Anna (Agata Trzebuchowska) kwam tijdens de tweede wereldoorlog als wees in een klooster terecht. Voor ze haar geloften als non mag afleggen, gebiedt moeder overste haar haar tante Wanda (Agata Kulesza) op te zoeken. ‘Rode Wanda’ zoals ze in haar tijd genoemd werd, is een hooggeplaatst openbaar aanklager en een nihiliste met een wereldlijke levensstijl. Ze onthult Anna’s echte naam: Ida Lebenstein. Ze is Joods.
Om te achterhalen wat er tijdens de oorlog met Ida’s ouders is gebeurd, gaat het vreemde stel terug naar haar geboortedorp.

In de auto, in de bar, in het hotel waar een popgroepje speelt. Overal domineren lange, stilstaande opnames met hun prominente compositie en lichtschakeringen. Deze cinema stelt zichzelf als maatstaf en nodigt de kijker uit tot co-constructie van verbanden en betekenis. Het onderwerp is zwaar, maar de emotie bereikt nooit erg hoge tonen. Elke actie wordt gedempt door de kleurloze vormelijkheid. Het verdriet dat opborrelt is gesmoord door de jaren en door de vergeetlust van een land.

Met de trage, plastische poëzie van zijn beelden herinnert Pawlikowski aan Sovjet-grootheid Andrei Tarkovski. De sfeer die zo ontstaat versterkt het tijdsbeeld van een star naoorlogs communistisch Polen, waarin toch wat Westerse frivoliteit doorsijpelt. Ida/Anna staat voor de keuze: teruggaan naar het klooster om er voor altijd te blijven, ook al is ze Joods. Of kiezen voor het leven buiten de muren, ook daar om het voorgereden spoor te volgen, maar dan dat van huisje tuintje kindje.

‘Ida’ is een film die lang nazindert, niet alleen door de grote thema’s waar hij langs strijkt, maar zeker ook door Agata Trzebuchowska’s sprekende gezicht. Ze betovert de camera net zo goed als de kijker. Te bedenken dat Pawlikowski deze muze tegen het lijf liep in een Warschause bar.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s